Süt Hayvanlarında Yem Geçişi

Ruminantların (İşkembeli hayvanların) beslenmesinde yapılacak değişiklik kademeli olarak yavaş yavaş yapılmalıdır.Özellikle kesif yemlerindeki değişiklikler çok önemlidir.
Örneğin günde 10 kg. süt yemi tüketen bir süt sığırında. BURYEM 'e geçiş aşağıdaki tabloda görüldüğü gibi yaklaşık 8-10 günlük bir programda uygulanmalıdır.


Asidoz: Ani yem (rasyon) değişiklikleri, besleme hataları, kesif yemlerin (fabrika yemi) hayvanlara aniden ve fazlaca yedirilmesi bunun yanında hayvanlara yeterince kaba yem verilmesi sonucu oluşur.

Asidozun Belirtileri:

• • İştahsızlık
• • Yem yememe
• • Süt veriminin azalması
• • İshal
• • İşkembenin (Rumen) şişmesi
• • Diş gıcırdatma
• • Halsizlik
• • Rumen pH'ının azalması
• • Yemden yararlanma oranının azalması

ASİDOZDAN KORUNMAK İÇİN YEMDEN YEME GEÇİŞ PROGRAMI UYGULANMALIDIR.


Eğer hayvanlarda asidoz oluşmuşsa rasyondaki kaba yem (kuru yonca, kuru çayır otu, saman) arttırılır.Gerekirse kesif yem verilmez. Hayvan sağlığına kavuşunca kesif yem yavaş yavaş arttırılarak verilmelidir.

ASİDOZDA ÇÖZÜM KURU YONCA OTU

SÜT SIĞIRCILIĞI

İneklerde süt verimini ve niteliğini etkileyen faktörlerin başında kalıtım ve beslenme gelir. Bu iki faktör birbiri ile sıkı ilişki içindedir. Nasıl ki yüksek verime sahip bir inek dengeli ve yeterli beslenmediği sürece gereken verim gücüne ulaşamaz ise, düşük verimli bir hayvan da en iyi şekilde beslense dahi kalıtımla belirlenen verim kapasitesinin üzerine çıkamaz. Bir sürüde hayvanlar arasında süt verimi bakımından ortaya çıkan farklılığın yaklaşık %25' i genetik, %75'i ise çevre faktörlerinden kaynaklanır.

• Kalıtım: Süt sığırcılığında başarılı olmanın temel koşulu yüksek verim gücüne sahip hayvanların elde tutulmasıdır.

• Beslenme: Süt ineklerinde kalıtımla belirlenen verimin alınabilmesi büyük ölçüde uygulanan beslenme programına bağlıdır.  Beslenme programları hayvanların dönemsel ihtiyaçlarına göre şekillenmelidir

İneklerin laktasyon döneminde beslenmesi

Laktasyon döneminde ineğin süt verimi, kuru madde tüketim kabiliyeti, süt yağ oranı ve vücut ağırlığı önemli değişimlere uğramaktadır. Bu değişimler dikkate alınarak uygulanan rasyonlar ve beslenme sistemleri hem maksimum süt verimi elde edilmesine hem de bir çok metabolik hastalıktan hayvanları korumayı sağlar. Laktasyon sırasında görülen bu değişimleri dikkate alarak beslemeyi 3 döneme ayırabiliriz :

1. Dönem (Doğumdan sonraki 0-70 günler arası):

Laktasyonun erken dönemi olarak ta isimlendirilen bu dönemde inek doğum yaptıktan sonra süt verimi hızla artar ve 4-6 hafta içerisinde pike ulaşır. Gebelik süresince ana rahmindeki buzağının baskısı ile sindirim sistemi kapasitesinde meydana gelen azalma ve doğumun meydana getirdiği stres, yem tüketiminin önemli ölçüde düşmesine yol açmaktadır. Bu dönemde hayvanın ihtiyaçlarının tükettiği yem ile karşılanması çoğunlukla mümkün olmaz ve hayvan özellikle enerji ihtiyacını karşılamak için başta yağlar olmak üzere vücut depolarını kullanmaya başlar. Canlı ağırlıkta belirgin bir azalma görülebilir. Bunu önlemek içinse şu tedbirler alınabilir
a) Kaba yem yüksek kalitede ve fiziksel özellikte olmalıdır
b) Rasyonda protein oranı yeterli olmalıdır
c) Buzağılamadan sonra süt  yemi oranı sabit bir hızla artırılmalıdır
d) Süt yemi günde çok sayıda öğünlere bölünerek verilmeli böylece asidoz olaylarının önüne geçilmelidir
e) Süt yemi rasyonun % 60 'ını geçmemelidir
f) Her türlü stres azaltılmalıdır.
   2. Dönem (Laktasyonun 70-140.   günleri arası)
Bu dönemde ineğin pik düzeyde süt verimini olabildiğince devam ettirmesi amaçlanır. Yem tüketimi neredeyse en yüksek seviyeye ulaşmıştır. Canlı ağırlık kaybı durur ve hatta hayvan dönemin sonuna doğru hafif canlı ağırlık artısı bile sağlayabilir. Bu dönemde yedirilen süt yemi oranı canlı ağırlığın %2.3' ünü geçmemelidir ve kaba yem tüketimi canlı ağırlığın %1,5'undan az olmamalıdır. Bu dönemde dikkat edilecek önemli hususlar şunlardır :

a) Süt  yemi ve kaba yem kaliteli olmalıdır.
b) Rasyon değişimlerinden kaçınılmalıdır
c) Kaba ve konsantre yem günde en az üç öğüne bölünerek yedirilmelidir.
d) Stres şartları en aza indirilmelidir.
e)  Mümkün olduğu taktirde komple karma rasyon (T.M.R ) kullanılmalıdır.
   3. Donem (Laktasyonun 140-305. günleri arası)
Laktasyonun bu dönemi yönetimi en kolay olan dönemdir. Süt verimi giderek azalmaktadır ve inek laktasyonun başındaki canlı ağırlık kaybını telafi eder. Bu dönemde de hayvanın süt verimi takip edilmeli ve hayvanın yağlanması önlenmelidir. İlk doğumunu yapmış olan düvelerin büyüme gereksinimleri dikkate alınmalı yaşama payı gereksinmeleri %20 daha fazlaymış gibi hesaplanmalıdır.

Ortalama süt verimine göre uygulanabilecek örnek TMR ( Toplam Rasyon) çalışmaları

Ortalama C.A. 550 kg , % 3.5 yağlı , % 3.2 süt proteinine sahip olan Hoştayn cinsi bir inek düşünülerek rasyon programı yapılmıştır. Bu program gebeliğin son dönemleri için geçerli değildir.

BURYEM Süt Yemi            : Süt ortalaması 20 kg
BURYEM Süper Süt Yemi   : Süt ortalaması 25 kg
BURYEM  Süper + Süper Süt yemi : Süt
ortalaması 25 kg ve üzeri için önerilmektedir.

İşletmenizdeki hayvan ırkı, yaşı ve kilosu , doğum sayısı ,mevsimsel değişimler ,bakım besleme koşulları , laktasyon dönemine göre yapılacak rasyonlar değişkenlik gösterir,süt verimi arttıkça verilen yem içeriğinin de değişmesi gerektiği unutulmamalıdır,  bu konuda fabrikamızın deneyimli personelinden detaylı bilgi alabilirsiniz

SIĞIR BESİCİLİĞİ

En ekonomik ve en hızlı biçimde maksimum canlı ağırlık kazancı elde etmek amacı ile damızlık özelliği göstermeyen genç erkek ve dişiler ile düşük verimli ve yaşlı sığırların yoğun bir beslemeye tabi tutulmasıdır.

Besi performansını etkileyen faktörler :

Hayvanın;  Irkı : Sığır ırkları üç ana gruba ayrılır. Bunlar ;
1)Etçi ırklar
2)Sütçü ırklar
3)Et ve Süt özellikli (Kombine) ırklar
Bu ırklar içinde günlük canlı ağırlık kazancı en yüksek olan ırk besi ırkıdır. İşletmenin  ekonomik durumu ve çevre koşullarına göre hayvan seçimi yapılmalıdır. Sütçü ırklar daha erken gelişmelerine rağmen besi sonu canlı ağırlıkları etçi ırklara göre daha düşüktür

Yaşı : Hayvanlar büyümelerinin büyük bir kısmını genç çağlarda gerçekleştirdikleri için genç hayvanlar yaşlı hayvanlara göre daha etkin ve daha ucuz canlı ağırlık kazancı sağlarlar.

Cinsiyeti : Erkekler dişilere göre daha hızlı canlı ağırlık kazancı sağlarlar.

Kondisyonu : Buzağı döneminde iyi beslenmiş hayvanlar daha hızlı canlı ağırlık kazancı sağlarlar.

Orjin : Besiye alınacak hayvanların damızlık değeri yüksek boğaların yavruları olmasına özen gösterilmelidir.

Bakım ve Sağlık durumu : İyi bakılmış ve sağlıklı hayvanlar besi dönemini problemsiz geçirirler

Beslenmesi : Enerji,protein,vitamin ve minerallerle dengelenmiş kaba yem - kesif yem oranı doğru yapılmış bir besleme her zaman kazandıran bir beslemedir
Besi Hayvanı Seçimi:

1-Yapacağımız besi tipine doğru karar verip ona göre hayvan seçimimizi yapmalıyız. Hızlı besi , genç hayvan besisi , yaşlı hayvan besisi ,  düve besisi vb.
2- Beside kullanılmak üzere hayvan seçerken işletmemiz için en uygun ırk, yaş, cinsiyet ve kondisyonda besi bitiş zamanına uygun büyüklükte hayvan seçmeliyiz
3-Satın alınacak hayvanların kafa-bacak-boyun ve gövdenin yapısı besiye uygun olmalıdır.
4-Vücudunun duruşu, yürüyüşü,hayvanın sese duyarlılığı, burun aynasının ıslaklığı kontrol edilmelidir
5- Hasta olan göze hoş gelmeyen, şüphe edilen hayvan satın alınmamalıdır. Neşeli, bakışları canlı, ense ve omuzları gelişmiş, arkadan bakılınca butlar ve kalçası dolgun veya dolmaya verişli olanlar seçilmelidir.
6- Satın alma sırasında menşei belgesi,veteriner hekim raporu, aşılama belgesi istenmelidir

   Besi Öncesi Karantina

1-Yeni alınan hayvanlar eldeki mevcut sürü ile bulaşıcı hastalık tehlikesi sebebi ile karantina süresince karşılaştırılmamalıdırlar
2-Yoldan gelmiş, yol yorgunluğu, açlık, susuzluk, rasyon değişikliği, vitamin mineral noksanlığı, iklim değişikliği gibi stres faktörlerine maruz kalmış danalara çiftliğe kabulde mutlaka uzun etkili bir antibiyotik uygulanmalıdır
3-Besi yerine gelen danalara tüm iç ve dış parazitlere karşı kombine bir parazit ilacı uygulanmalıdır.
4-İlk gelişte bir kereye mahsus olmak üzere bir ADE vitamin kombinasyonu enjekte edilebilir.
5-Aşı uygulamaları yapılmalıdır
6-Şap ve diğer bulaşıcı hastalıkların önlenmesi amacı ile temizlik ve dezenfeksiyon işlemlerine dikkat edilmelidir
7-Karantinaya alınan hayvanlar ilk iki gün kuru ot ve az miktarda  BURYEM CEMRE BESİ YEMİ daha sonraki günlerde yem günlük 300- 500 gr artırılarak 10-15 gün içinde normal rasyona geçilmelidir 

                                  SIĞIRLARDA BESİN MADDE İHTİYAÇLARI
Enerji ihtiyacı

Besi sığırlarında, kısıtlı yemleme veya enerji içeriği düşük rasyonlarla besleme gibi enerji ihtiyacının karşılanamadığı durumlarda canlı ağırlık kazancının azalması, canlı ağırlık kaybı,hastalıklara karşı direncin azalması görülmektedir.Besi sonuna doğru protein ihtiyacı azalırken enerji ihtiyacı artmaktadır.Besi başında genç hayvanlarda büyüme ile beraber kas ve kemik yapısıda geliştiği için protein ihtiyacı fazla besinin ortalarından itibaren büyümenin yavaşlayıp hayvanın semirme dönemine geçtiğinde protein ihtiyacı az enerji ihtiyacı fazladır.
Protein ihtiyacı
Besi sığırlarının protein ihtiyaçlarının karşılanamadığı durumlarda iştah azalmasına bağlı enerji ve protein yetersizliği nedeniyle, verim düşüklükleri ile bağışıklık sisteminin zayıflamasına bağlı olarak hastalıklara karşı olan  direncin azalması ortaya çıkar.
Su ihtiyacı
Temiz su hayvanların her daim ulaşabileceği şekilde serbest olarak önlerinde bulundurulmalıdır
Vitamin -mineral ihtiyacı
Özellikle genç hayvanların aldıkları yemle yeterli düzeyde vitamin ve minerali almaları gerekir .Deri , kas , tırnak yapımı ve ileri ki dönemlerde ayak sağlığı açısından önemlidir
                                    YEMLEME VE YEMLEME DÜZENİ

Besi sığırları rasyonu hazırlarken hayvanın canlı ağırlığına göre yem miktarı ayarlanır . Bu oran pratik olarak canlı ağırlığın % 2.5 ' unun alınması ile hayvanın tüketebileceği kuru madde olarak yem miktarını verir.Bu miktarın % 20 si kaba yem %80 'i kesif yemden sağlanmalıdır. Kaba yem olarak saman , kuru yonca , kuru ot ,slaj  . Kesif yem olarak da sığır BURYEM CEMRE BESİ YEMİ ve arpa , mısır gibi dane yemler sayılabilir. Dane yemler daima iyi kırılmış veya ezilmiş olmalı, kesinlikle un haline getirilmemelidir.  Rasyonda kaba yem, kesif yem, protein-enerji dengeleri çok önemlidir. Asidozu ( Rumende asitliğin yükselerek sindirim faaliyetinin yavaşlaması ) önleyecek miktarda kaba yem (yonca, saman) verilmelidir.Su ve yem tamamen serbest olmalıdır. Yem değişikliklerinde ve ilk defa besiye başlandığında mutlaka 10-15 günlük alıştırma periyodu geçirilmelidir. Büyükbaş besisi temelde rumen içerisindeki yararlı mikrorganizmaların besisi olarak düşünülmeli ve bu mikroorganizma populasyonuna zarar verebilecek ani rasyon değişimleri ,kaba yem oranının eksik verilmesi dane yemlerin yoğun kullanımından kaçınılmalıdır. Rasyon hazırlanırken posaların %10-12  civarında kuru madde ihtiva ettikleri akılda tutulmalıdır.Silajlar ise hammaddenin hasat dönemine bağlı olarak % 25-30 civarında kuru madde içerirler.
           Sığır Besisinde Karşılaşılan Metabolik Hastalıklar ve Alınacak Önlemler

Sığır besisinde yoğun yemlemeye bağlı olarak farklı metabolik hastalıkların oluşum riski çok yüksektir. Özellikle, besi başında yem ve yemleme sistemine alıştırma döneminin mutlaka uygulanması gerekir.
Besi süresince de yoğun besin madde tüketimine bağlı olarak gelişebilecek değişik metabolik rahatsızlıklara karşı gerekli önlemleri almak gerekmektedir. Aksi takdirde besi performansı ve daha da önemlisi hayvan sağlığı ciddi tehdit altında olacaktır
Alınacak küçük önlemlerle  büyük problemler yaratan ASİDOZİS  , ŞİŞME ,LAMİNİTİS (TIRNAK İLTİHABI) , KARACİĞER APSELERİ gibi problemlerin önüne geçilebilir.
•  Rasyonda en azından %15 kaba yem bulundurulmalıdır.
•  Kaba yem olarak saman kullanılacak ise çok ince kıyılmış olmamasına özen gösterilmelidir.
•  Rasyonda arpa, buğday gibi rumende yıkılabilirlliği yüksek olan nişasta kaynakları kullanılması durumunda rasyonun kesif yem oranının bir miktar düşürülmesi veya bunların rnısır, sorgum gibi rumende yıkıma dirençli nişasta kaynaklarıyla kombine halde verilmesi gerekir.
•  Yemleme sistemleri içerisinde tam yemleme (TMR, total mixed ration) tercih edilmelidir. Tam yemlemede kaba ve kesif yem birlikte tüketildiğinden çiğneme ve geviş getirme uyarılmakta ve rumen pH'sı diğer yemleme sistemlerine göre daha stabil olmaktadır
•  Entansif beside asidozisin en önemli nedenlerinden biri yemleme yönetiminde yapılan hatalardır. Ani yem değişimlerinden ve ani kesif yem yükseltmelerinden uzak durulmalıdır.
•  Yem değişimi her zaman tedrici olarak yapılmalıdır.
•  Yüksek protein içeriğine veya yüksek enerji içeriğine  sahip ek yemler bilinçsizce kullanılmamalıdır

Sığır Besi Örnek TMR ( Toplam Rasyon ) Çalışmaları :

İşletmenizdeki hayvan ırkı, yaşı ve kilosuna, mevsimsel değişimlere ,bakım besleme koşullarına  göre yapılacak rasyonlar değişkenlik gösterir bu konuda fabrikamızın deneyimli personelinden detaylı bilgi edinebilirsiniz .